Hoe zit het nou echt met…: cholesterol?!

Wie heeft zich weleens druk gemaakt over zijn of haar cholesterolwaarde? Hoe krijg je een hoog cholesterol? En hoe gevaarlijk is een te hoog cholesterol? Wat kun je er zelf aan doen? Na het lezen van dit artikel weet jij alles over cholesterol, wat er zo gevaarlijk aan is en hoe je een hoog cholesterol kunt voorkomen!

Hoe krijg je een te hoog cholesterol?(1,2)

Cholesterol staat over het algemeen bekend als een slechte stof. Een te hoog cholesterol verhoogt het risico op hart- en vaatziekten. Maar zonder cholesterol kun je niet leven, want cholesterol is een belangrijke bouwstof voor verschillende hormonen en voor de wanden van alle cellen in het lichaam. Aangezien ons lichaam  uit gemiddeld 37 triljoen cellen bestaat, hebben we aardig wat cholesterol nodig voor opbouw en onderhoud. Er zijn drie belangrijke bronnen voor het lichaam voor cholesterol: de voeding, gal uit de galblaas en zelfgemaakte cholesterol uit de lever. Bij een te hoog cholesterol spelen er dus vaak meerdere factoren mee.

In de eerste plaats is voeding natuurlijk een belangrijke factor. In de huidige richtlijnen wordt een maximale inname van 300 mg cholesterol aanbevolen. Voor mensen die al te maken hebben gehad met hart- en vaatziekten, maar ook voor mensen met diabetes, wordt zelfs aanbevolen dit terug te brengen naar 200 mg. In Nederland wordt er nu gemiddeld te veel cholesterol gegeten, zo’n 300-500 mg. Via de gal komt er ook 750-1250 mg in de darmen terecht wat zich mengt met het cholesterol uit de voeding. Van al het cholesterol in de darmen wordt ongeveer 30-60% opgenomen.

De tweede belangrijke factor die meespeelt met een te hoog cholesterol, is het cholesterol dat jouw eigen lever zelf maakt. De hoeveelheid die de lever maakt, is afhankelijk van je gewicht. De lever maakt per kilogram lichaamsgewicht zo’n 9-13 mg cholesterol. Dit betekent dus ook dat hoe zwaarder je bent, hoe meer cholesterol je zelf maakt.

Wat is er gevaarlijk aan een te hoog cholesterol? (1,3)

Cholesterol uit de darmen wordt vervoerd naar de lever. In de lever wordt een deel gebruikt om in de gal te stoppen, maar het overgebleven cholesterol wordt samen met het zelfgemaakte cholesterol in een soort pakketje het bloed in gestuurd. Zo pakketje is vaak samengesteld uit allerlei vetten en heet een very low density lipoproteïne (VLDL). VLDL wordt vervoerd naar allerlei organen en weefsels en geeft daar vervolgens vetten en cholesterol af voor opslag, opbouw en herstel van cellen. Wanneer VLDLs hun vetten en cholesterol hebben afgegeven, krimpen ze tot intermediate-density lipoproteïne (IDLs) en deze IDLs krimpen uiteindelijk tot low density lipoproteïne (LDLs). De lever kan vervolgens deze LDLs weer opnemen om nieuwe VLDLs van te maken. LDLs kunnen echter voor ze bij de lever terug zijn wel 2-3 dagen blijven rondhangen in het bloed. De LDLs kunnen door hun structuur makkelijk verkleefd raken aan de bloedvatwanden. Als er eenmaal iets van LDL aan de bloedvat wand kleeft is het weer makkelijker om andere LDLs er aan te laten plakken en zo ontstaat er een steeds grotere bal van LDLs die aan de bloedvatwand plakt. Dit proces heet aderverkalking. Dit proces komt vaak voor in bijvoorbeeld de kleinere bloedvaten in het hart en is een belangrijke oorzaak van een hartinfarct. Hoewel het vaak wordt gezegd dat aderverkalking iets is van oudere mensen, valt dit eigenlijk vies tegen. In een grote studie bij overleden soldaten uit de Verenigde Staten werd al bij soldaten jonger dan 30 jaar aderverkalkingen gevonden. Een hartinfarct of ook bijvoorbeeld een herseninfarct komt wel vaak pas op latere leeftijd voor. Aderverkalking lijkt dus een heel geleidelijk proces, dus ook als je jonger bent, is het al belangrijk om je bezig te houden met cholesterol.

Hoe kunnen we een hoog cholesterol en aderverkalking aanpakken? (3,2,1,4)

Er zijn een aantal dingen die we zelf kunnen doen om cholesterol te verlagen en zelfs aderverkalking aan te pakken. Als eerste heeft het lichaam zelf ook een manier om LDL, het slechte cholesterol, te verlagen. De lever maakt namelijk naast LDL ook high density lipoproteïne (HDL). HDL kan cholesterol wat te veel is of vrij rondzweeft (niet gebonden aan LDL) opnemen en terugbrengen naar de lever.

The Bacon&Egg effect

Voeding is voor ons natuurlijk het makkelijkste te beïnvloeden. Het belangrijkste is als eerste om te zorgen dat je niet te veel cholesterol eet. Voedsel waar veel cholesterol inzit is vooral zuivel, eieren en vlees. In 1 normaal ei zit al gemiddeld 200 mg cholesterol. In zowel kip, vis en rund- en varkensvlees zit gemiddeld 60-70 mg cholesterol per 100 gram. Wat ook nog meespeelt met voeding is de combinaties die je eet. Zo is een aantal jaar geleden het Bacon&Egg effect ontdekt. Als je namelijk eieren met spek eet, is dit sowieso meer cholesterol, maar het zorgt ook nog dat er meer cholesterol wordt opgenomen. In een studie naar verschillende diëten bleek dat een dieet zowel hoog in vet als hoog in cholesterol zorgde voor een hogere cholesterolwaarde dan het dieet alleen hoog in cholesterol en laag in vet.

Plantsterolen

Eet jij nu  Becel pro activ? Deze boter bevat plantsterolen en er wordt geadverteerd dat het cholesterol verlaagt. Is dat wel waar? Plantensterol is een soort broertje van cholesterol en zorgt in de darmen dat er minder cholesterol wordt opgenomen. Hiervoor heb je echter wel heel veel plantsterolen nodig. Normaal krijg je met groente en fruit zo’n 200-300 mg plantsterolen nodig, dit zorgt voor klein beetje minder cholesterolopname. In een hoeveelheid van 5 gram tot 15 gram heeft het echter pas echt effect, hiervoor moet je dus wel heel veel groente, fruit en noten eten.

Afvallen

Naast voeding is afvallen misschien nog wel een belangrijkere maatregel om cholesterol naar beneden te krijgen. Het cholesterol zelf gemaakt door de lever komt direct het bloed in, terwijl cholesterol uit voeding niet eens allemaal wordt opgenomen.

Praktische adviezen

Hieronder de belangrijkste boodschappen van dit artikel:

  • Eet niet te veel cholesterol-rijke voeding, als je een ei eet, eet dan niet meer te veel vlees op die dag.
  • Zorg dat je niet alleen let op te veel cholesterol, maar ook op de combinatie van hoog cholesterol met veel vet eten (The Bacon&Egg effect)
  • Verminder je gewicht, dit is de beste maatregel om een lager cholesterol te krijgen!
  • Producten waarop staat dat er plantsterolen inzitten, hebben eigenlijk maar een heel klein effect op je cholesterol en verlagen dat niet actief. Geef er dus niet te veel geld aan uit, neem dan liever een abonnement op de sportschool bijvoorbeeld 😉
  1. Grundy SM, Diego S. Medical Progress Cholesterol Metabolism in Man. [cited 2017 Sep 18]; Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1237959/pdf/westjmed00257-0049.pdf
  2. Steinberg D, Glass CK, Witztum JL. The cholesterol controversy is over. Why did it take so long? Circulation [Internet]. 1989 Oct 5 [cited 2017 Sep 19];80(4):1070–8. Available from: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/2676235
  3. Spence JD, Jenkins DJA, Davignon J. Dietary cholesterol and egg yolks: not for patients at risk of vascular disease. Can J Cardiol [Internet]. 2010 Nov [cited 2017 Sep 19];26(9):e336-9. Available from: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21076725
  4. Fielding CJ, Havel RJ, Todd KM, Yeo KE, Schloetter MC, Weinberg V, et al. Effects of dietary cholesterol and fat saturation on plasma lipoproteins in an ethnically diverse population of healthy young men. J Clin Invest [Internet]. 1995 [cited 2017 Sep 19];95(2):611. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC295526/

Follow my blog with Bloglovin

One thought

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s